Voetbal hoort geen privilege te zijn voor wie binnen mag, maar een feest voor iedereen. Tous ensemble.

Wie het WK in Qatar veroordeelde omwille van mensenrechten, kan vandaag niet zwijgen. Ook dit WK dwingt tot kritische reflectie. 

Sport staat voor emotie en verbinding. Sport is de meest universele taal ter wereld.  

Deze editie werd al vroeg onthoofd door een hard en selectief migratiebeleid. De beelden spreken voor zich: een Somalische scheidsrechter die wordt teruggestuurd, supporters uit Iran en Haïti die niet welkom zijn, delegaties die stranden in administratieve en politieke obstakels. Het zijn geen incidenten, het is beleid.  

Want wat zich vandaag afspeelt, gaat verder dan sport. Het raakt aan fundamentele principes: wie hoort erbij, en wie wordt uitgesloten. Als we toelaten dat een WK wordt georganiseerd op een manier die systematisch mensen uitsluit, dan normaliseren we dat sport geen universele taal meer is, maar een privilege. Alles werd uit de kast gehaald om de sportswashing te doen lukken. De FIFA bedacht eind vorig jaar zelfs een speciale ‘Peace Prize’ om Trump een handje te helpen.  

Intussen zijn we een paar dagen ver en moeten we stellen dat de poging tot sportswashing al mislukt was nog voor het tornooi goed en wel begonnen is. Voetballers moeten kunnen voetballen. Supporters moeten kunnen supporteren. 

Dat is de kern van wat voetbal wél kan en moet zijn. Kijk naar ons eigen land. Ons voetbal is op zijn sterkst wanneer het een afspiegeling is van wie wij zijn: divers, meertalig, met wortels overal ter wereld. Wanneer de Rode Duivels spelen, supporteren we voor àlle Belgen, voor de hele ploeg.  Dat is de verbindende kracht van sport. Het is precies die verbondenheid die van sport een unieke ruimte maakt, waar verschillen de basis zijn voor een sterker geheel. 

Wie een WK organiseert, weet nochtans wat dat betekent. Het is geen lokaal evenement, maar een mondiaal forum. Daar hoort een verantwoordelijkheid bij. Het kan niet dat landen wel de economische en symbolische meerwaarde van een WK willen, maar tegelijk selectief de deuren sluiten voor wie niet in hun plaatje past. 

Daarom is het tijd voor een duidelijke norm: elk land dat een wereldkampioenschap wil organiseren, moet vooraf aantonen dat inwoners van alle potentieel gekwalificeerde landen toegang krijgen tot het grondgebied, en dus deel kunnen uitmaken van het feest. Geen uitzonderingen op basis van politieke conflicten, diplomatieke spanningen of ideologische agenda’s. Een mensenrechtentoets moet even vanzelfsprekend worden als de technische stadionnormen. 

Want laten we eerlijk zijn: het internationale voetbal zélf is gebouwd op migratie. Zonder migratie zouden nationale ploegen er vandaag helemaal anders uitzien. Yasin Ayari had net zo goed voor Tunesië kunnen scoren in plaats van voor Zweden, en Folarin Balogun, dé uitblinker in de eerste wedstrijd van de VS, is de zoon van Nigeriaanse ouders uit London. Het feit dat hij nu de VS vertegenwoordigt is een typisch voorbeeld van hoe migratieverhalen uiteindelijk iemands leven vormgeven. Respect voor diversiteit is in die zin geen randgegeven binnen het moderne voetbal, het ís het moderne voetbal. Balogun zet met zijn sterke sportieve prestaties de maatschappelijke discussie rond de afschaffing van het geboorterecht op scherp. Baloguns succes illustreert de cruciale bijdrage van in de Verenigde Staten geboren migrantenkinderen aan het land. Die staat haaks op de conservatieve koers van het Hooggerechtshof. 

Tegen die achtergrond is het schrijnend om te zien hoe de VS, ‘land of immigrants’, tegelijkertijd officials en vertegenwoordigers uit bepaalde landen tegenhoudt, zogezegd omwille van ‘conflicten’, terwijl het zelf vaak een rol speelt in de geopolitieke spanningen waarop men zich beroept. Dat is niet zomaar een WK organiseren, dat is het politiek instrumentaliseren van sport. 

De gevolgen laten zich raden. Waar uitsluiting regeert, verdwijnt de ziel van het tornooi. Lege zitjes in de tribunes, sfeer die uitblijft, en tal van menselijke drama’s voor en achter de schermen. Zo wordt het WK een feest dat enkel nog voor een selecte elite toegankelijk is. Wat overblijft, is een kil spektakel met mogelijk zelfs een financiële kater in het vooruitzicht. 

Progressieve stemmen hebben destijds terecht het WK in Qatar aangeklaagd. Vaak terecht. We moeten vandaag even consequent zijn. Mensenrechten gelden altijd, overal.  

Een WK hoort geen grenzen te sluiten, maar te openen. Geen mensen uit te sluiten, maar samen te brengen. Zoals we dat elke keer opnieuw ervaren wanneer een land als België achter zijn ploeg gaat staan. Als we dat principe loslaten, verliezen we een stuk van wat sport tot sport maakt. Voetbal moet een feest zijn en blijven. Een feest zonder politiek bepaalde guestlist.  

Laten we tonen waar sport echt om draait: samen achter onze ploeg staan, ongeacht wie we zijn of waar we vandaan komen. Tous ensemble! 

Bram Van Braeckevelt

Schepen van Sport